Tháng Chạp hai mươi ba, Táo quân về chầu Trời”. Trong tâm thức người Việt, ngày 23 tháng Chạp hằng năm là một cột mốc tâm linh vô cùng quan trọng, đánh dấu thời điểm kết thúc năm cũ và chuẩn bị đón Tết Nguyên Đán. Đây là lúc các gia đình sửa soạn lễ cúng ông Công ông Táo tươm tất để tiễn các vị thần cai quản bếp núc lên Thiên đình báo cáo với Ngọc Hoàng về việc làm ăn, cư xử của gia chủ trong năm qua. Một nghi lễ trang nghiêm, đầy đủ không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn gửi gắm ước vọng về một năm mới Bính Ngọ 2026 vạn sự hanh thông. Vậy lễ cúng ông Công ông Táo cách cúng ông Táo như thế nào là đúng chuẩn? Hãy cùng Việt Xanh tìm hiểu tường tận trong bài viết dưới đây.
1. Ý nghĩa thiêng liêng của lễ cúng ông Công ông Táo
Trước khi đi vào chi tiết các bước chuẩn bị, chúng ta cần hiểu rõ ý nghĩa sâu xa của phong tục này. Theo truyền thuyết, Táo Quân (gồm 2 ông, 1 bà) là những vị thần được Ngọc Hoàng phái xuống trần gian để cai quản việc bếp núc, đất đai và ghi chép những việc thiện, ác của con người.
Hàng năm, cứ vào ngày 23 tháng Chạp, Táo Quân sẽ cưỡi cá chép vượt Vũ Môn hóa rồng để bay về trời, tâu bày với Ngọc Hoàng mọi chuyện lớn nhỏ trong gia đình gia chủ. Dựa vào bản tâu này, Thiên đình sẽ định đoạt phước đức, vận hạn cho gia chủ trong năm mới.
Chính vì vậy, lễ cúng ông Công ông Táo là cách để gia chủ bày tỏ lòng biết ơn đối với sự che chở của các vị thần trong suốt một năm qua. Đồng thời, đây cũng là lời cầu mong các Táo “nói giảm nói tránh”, báo cáo những điều tốt đẹp, xin bề trên xá tội và ban phước lành, bình an cho cả gia đình.
2. Thời điểm vàng để thực hiện lễ cúng
Việc chọn đúng thời điểm để hành lễ là yếu tố tiên quyết giúp nghi thức được trọn vẹn và linh ứng.
2.1. Cúng trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp
Theo quy tắc phong thủy và dân gian, lễ ông Công ông Táo bắt buộc phải hoàn tất trước 12 giờ trưa (Giờ Ngọ) ngày 23 tháng Chạp. Bởi lẽ, sau giờ Ngọ, cổng Thiên đình sẽ đóng lại, các Táo đã lên đường nên lễ cúng sẽ không còn ý nghĩa trọn vẹn. Nếu gia chủ cúng quá muộn, các Táo sẽ không kịp giờ vào chầu, lỡ dở việc báo cáo.
2.2. Các khung giờ đẹp năm 2026
Năm 2026 là năm Bính Ngọ. Ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ rơi vào Thứ Ba, ngày 10/02/2026. Gia chủ có thể tiến hành cúng vào các khung giờ đẹp sau:
-
Ngày 22 tháng Chạp: Giờ Tỵ (09h – 11h) hoặc Giờ Thân (15h – 17h).
-
Ngày 23 tháng Chạp: Giờ Thìn (07h – 09h) hoặc Giờ Tỵ (09h – 11h).
3. Lễ vật cúng ông Công ông Táo gồm những gì?
Một lễ cúng ông Công ông Táo đầy đủ thường bao gồm 3 phần chính: Vật phẩm thờ cúng (mũ áo), Phương tiện di chuyển (cá chép) và Mâm cỗ mặn (hoặc chay).
3.1. Bộ mũ áo Táo Quân (Vàng mã)
Đây là lễ vật không thể thiếu. Một bộ đầy đủ bao gồm:
-
Ba chiếc mũ: Hai chiếc mũ đàn ông (có hai cánh chuồn) dành cho hai ông Táo và một chiếc mũ đàn bà (không có cánh chuồn) dành cho Táo bà.
-
Ba bộ quần áo và hài (giày): Tương ứng với ba vị thần.
-
Màu sắc: Màu sắc của mũ áo thay đổi theo Ngũ hành của từng năm. Năm 2026 là năm Bính Ngọ (hành Thủy – Thiên Hà Thủy), gia chủ nên chọn bộ mã màu Xanh nước biển hoặc Đen để hợp phong thủy.
3.2. Cá chép – Phương tiện về trời
Cá chép là linh vật duy nhất có thể đưa Táo Quân vượt Vũ Môn hóa rồng lên Thiên đình.
-
Miền Bắc: Thường cúng 3 con cá chép đỏ còn sống, thả trong chậu nước sạch đặt cạnh mâm cúng. Sau khi cúng xong, gia chủ mang cá đi phóng sinh ở sông hồ sạch sẽ.
-
Miền Trung: Thường cúng một con ngựa bằng giấy với đầy đủ yên cương.
-
Miền Nam: Thường dùng cá chép giấy và cúng thêm chè trôi nước.
3.3. Mâm cỗ cúng
Tùy vào điều kiện, gia chủ có thể chuẩn bị mâm cỗ mặn hoặc chay:
-
Cỗ mặn: Gà luộc ngậm hoa hồng, xôi gấc (màu đỏ may mắn), bánh chưng, giò lụa, nem rán, canh măng miến, món xào thập cẩm…
-
Lễ vật khác: Trầu cau, hoa tươi (cúc vàng, hoa hồng), đĩa ngũ quả, trà, rượu, gạo, muối, nến và hương.
4. Thủ tục cúng ông Táo và quy trình thực hiện
Để nghi lễ diễn ra trang nghiêm và đúng thủ tục cúng ông Táo, gia chủ cần thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Bao sái ban thờ (Quan trọng)
Trước khi bày biện lễ vật, bàn thờ cần được lau dọn sạch sẽ bụi bẩn. Đây là bước thể hiện lòng thành kính. Lưu ý: Chỉ lau dọn bề mặt, tuyệt đối không rút chân nhang hay xê dịch bát hương trước khi cũng xong.
Giải pháp thanh tịnh cùng Việt Xanh: Thay vì dùng nước lã lạnh lẽo hay mất công đun nấu nước ngũ vị hương, gia chủ nên sử dụng Khăn ướt bao sái ban thờ Việt Xanh.
-
Sản phẩm được tẩm sẵn tinh chất ngũ vị hương tự nhiên (Quế, Hồi, Gừng…) giúp tẩy uế, trừ tà khí và mang lại hương thơm ấm áp cho không gian thờ tự.
-
Việt Xanh CAM KẾT không làm bạc màu đồ thờ, an toàn cho mọi chất liệu gỗ, đồng, sứ. Khăn dùng 1 lần đảm bảo sự riêng biệt, tôn nghiêm tuyệt đối.
Bước 2: Bày biện lễ vật
Sắp xếp mâm cúng, mũ áo và cá chép ngay ngắn lên ban thờ gia tiên. Nếu nhà có ban thờ Táo Quân riêng ở bếp thì đặt ở đó, nhưng tốt nhất vẫn là đặt ở ban thờ chính giữa nhà để thể hiện sự trang trọng.
Bước 3: Thắp hương và đọc văn khấn
Gia chủ ăn mặc chỉnh tề, thắp 3 nén hương và đọc bài văn khấn ông Công ông Táo.
Văn khấn nôm tham khảo:
“Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Kính lạy Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân. Tín chủ con là… ngụ tại… Hôm nay ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ, tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa phẩm vật, xiêm hài áo mũ, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án. Cúi xin Tôn Thần gia ân xá tội cho mọi lỗi lầm trong năm qua gia chủ chúng con sai phạm. Xin Tôn Thần ban phước lộc, phù hộ toàn gia chúng con sức khỏe dồi dào, an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành. Chúng con lễ bạc tâm thành, kính lễ cầu xin, mong Tôn Thần phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)”
Bước 4: Hóa vàng và thả cá
Đợi hương cháy hết 2/3, gia chủ lễ tạ, mang vàng mã đi hóa và mang cá chép đi phóng sinh.
Bước 5: Bao sái toàn diện (Sau khi cúng)
Sau khi Táo Quân đã về trời, đây là thời điểm duy nhất trong năm gia chủ được phép rút tỉa chân nhang, lau dọn kỹ lưỡng bát hương và tượng thờ để đón Tết. Hãy tiếp tục sử dụng Khăn ướt bao sái ban thờ Việt Xanh để việc dọn dẹp được nhanh chóng, sạch sẽ và giữ trọn linh khí.
>>> Xem thêm: Nên bao sái ban thờ ngày nào? Ngày đẹp để bao sái ban thờ, văn khấn bao sái ban thờ
5. Những lưu ý để lễ cúng được trọn vẹn
-
Thả cá văn minh: Thả cá nhẹ nhàng, tâm niệm phóng sinh. Tuyệt đối không thả cả túi nilon xuống nước gây ô nhiễm môi trường.
-
Không cầu xin tài lộc: Táo Quân là thần giám sát, báo cáo việc tốt xấu. Lễ cúng này chủ yếu để xin xá tội và cầu bình an, không nên cầu xin tiền bạc, danh lợi quá nhiều.
-
Tránh các món kiêng kỵ: Không cúng các món làm từ thịt chó, thịt vịt, trứng vịt lộn hay các gia vị nặng mùi như mắm tôm, tỏi.
Kết luận
Lễ cúng ông Công ông Táo là nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện lòng biết ơn và ước vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn. Việc chuẩn bị chu đáo từ lễ vật, bài văn khấn đến việc bao sái ban thờ sạch sẽ bằng sản phẩm chuyên dụng của Việt Xanh sẽ giúp gia chủ tiễn năm cũ nhẹ nhàng, đón một năm mới Bính Ngọ 2026 tràn đầy tài lộc, bình an. Hy vọng những hướng dẫn trên sẽ giúp bạn thực hiện nghi lễ này một cách trọn vẹn nhất.
Hotline: 0936 404 604 – 091 1234 824
Email: khanuotbaosaibanthovietxanh@gmail.com
Nguồn: vietxanhjsc.vn